یادداشت ؛

علیرضا تنهایی

اوایل آبانماه سال جاری سیاست های توسعه دریا محور ازسوی “مقام معظم رهبری” در اجرای بند یک اصل یکصد و دهم قانون اساسی و پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیاست‌های کلی توسعه دریا محور را برای اقدام به روسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ گردید.
اوایل آبانماه سال جاری سیاست های توسعه دریا محور ازسوی “مقام معظم رهبری” در اجرای بند یک اصل یکصد و دهم قانون اساسی و پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیاست‌های کلی توسعه دریا محور را برای اقدام به روسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ گردید.
براساس این ابلاغیه قوه مجریه موظف گردید با کمک مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه و با بسیج دستگاه‌های مسئول، برنامه جامع تحقق سیاست های دریا محور را از طریق تقدیم لوایح، تصویب مقررات و اقدامات اجرائی لازم در مهلت شش ماهه، تهیه و اجرایی نماید .

براین اساس قوه مجریه موظف است؛
با کمک مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه و با بسیج دستگاه‌های مسئول، برنامه جامع تحقق این سیاست‌ها را، شامل : تقدیم لوایح، تصویب مقررات و اقدامات اجرائی لازم در مهلت شش ماهه ارائه کند.

متن سیاست‌های کلی توسعه دریا محور به این شرح است:

دریاها و خصوصاً دریاهای آزاد و اقیانوس‌ها از مواهب الهی و ذخایر و منابع سرشاری برای زمینه‌سازی رشد علم و فناوری، افزایش کار و ثروت، تأمین نیازهای حیاتی و تولید اقتدار و بستر مناسبی برای تمدن‌سازی می‌باشند.
ایران با موقعیت ممتاز جغرافیایی و قرارداشتن بین دو دریا و برخورداری از هزاران کیلومتر سواحل و نیز جزایر و ظرفیت‌های فراوان بر زمین مانده، لازم است با حضور مؤثر در ساحل، فراساحل، دریا و اقیانوس و بهره‌گیری از آن به عنوان یک پیشران و محور توسعه کشور، برای احراز جایگاه شایسته منطقه‌ای و جهانی در بهره‌گیری از دریا اقدام کند.
از این رو سیاست‌های کلی توسعه دریا محور به شرح زیر تعیین می‌گردد:
۱- سیاست‌گذاری یکپارچه امور دریایی و تقسیم کار ملی و مدیریت چابک و کارآمد دریا به منظور بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های دریا، برای احراز جایگاه شایسته جهانی و رتبه اول در منطقه.

۲- توسعه فعالیت‌های اقتصادی دریامحور و ایجاد قطب‌های توسعه دریایی پیشران در سواحل، جزایر و پس‌کرانه‌ها به گونه‌ای که نرخ رشد اقتصادی در حوزه فعالیت‌های دریامحور (اقتصاد دریامحور) طی ده سال همواره حداقل دو برابر نرخ رشد اقتصادی کشور باشد.

۳- تسهیل و توسعه سرمایه‌گذاری و مشارکت داخلی و خارجی با ایجاد زیرساخت‌های لازم نرم افزاری و سخت افزاری (حقوقی، اقتصادی، زیربنایی و امنیتی)

۴- تدوین طرح جامع توسعه دریامحور با پهنه‌بندی دریا، کرانه و پس‌کرانه و تعیین سهم و جغرافیای جمعیت، تجارت، صنعت، کشاورزی و گردشگری، خصوصاً در سواحل و جزایر جنوب و بالاخص سواحل مکران با تاکید بر هویت ایرانی-اسلامی طی حداکثر یک سال پس از ابلاغ سیاست.

۵- بهره‌برداری حداکثری و بهینه از ظرفیت‌ها، منابع و ذخایر زیست بوم دریایی با ممانعت از تخریب محیط زیست دریایی بخصوص توسط کشورهای دیگر.

۶- تأمین و ارتقاء سرمایه انسانی و مدیریت متعهد و کارآمد و ایجاد پشتوانه علمی، آموزشی و پژوهشی برای توسعه دریامحور و زیست بوم نوآوری و فناوری دریایی.

۷- توسعه همکاری‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری در طرح‌های بزرگ مقیاس و دانش بنیان زیرساختی، تولیدی و خدماتی با کشورهای همسایه و سایر کشورها به منظور بهره‌گیری از ظرفیت‌های دریایی و حضور مؤثر در معابر بین‌المللی و دستیابی به موقعیت قطب‌های منطقه‌ای.

۸- افزایش سهم کشور در حمل و نقل دریایی و ترانزیت با ایجاد و تقویت شبکه حمل و نقل ترکیبی.

۹- حمایت از سرمایه‌گذاران بومی و محلی در طرح‌های توسعه‌ای و حمایت از فعالان اقتصادی و بنگاه‌های کوچک و متوسط جوامع محلی در حوزه‌های مختلف از جمله صیادی، کشاورزی، صنعتی و گردشگری.

اما باتوجه به جایگاه امروز استان گیلان و خصوصا بندرکیاشهر در برخورداری از مواهب دریا ، به هیچ وجه مناسب نیست .
گفته اند؛

میزان بهره گیری کل کشور از مواهب ذاتی دریاهای شمال و جنوب ، حدود یک چهلم، است .
سهم استان گیلان ، خیلی کمتر و سهم بندر کیاشهر خیلی خیلی کمتر .
– بندر کیاشهر حدود ۳۷ کیلومتر ساحل دارد.
– بدلیل وجود مصب رودخانه سفید رود به دریا در محدوده بندر کیاشهر ، وجود محدوده ساحلی بوجاق، این نقطه از دریا ، با ارزش ترین نقطه هم از حیث وضعیت ساحل و وسعت اراضی ساحلی قابل استفاده و هم از حیث مناسب بودن کیفیت آب دریا ( داشتن املاح فراوان) برای پرورش ماهیان خاویاری است .
– علم ، تجربه ‌، تخصص و نیروی کار ماهر در دسترس ، برای ایجاد پرورش ماهیان خاویاری در این منطقه به اندازه کافی وجود دارد .
– حدود ۲۰ سال قبل ، ۳۲ قطعه زمین ، هر کدام به وسعت ۴ هکتار، جهت ایجاد مزرعه پرورش ماهیان خاویاری در اراضی بوجاق، آماده سازی شد، که سرمایه بسیار با ارزشی برای این منطقه است و در صورت عملیاتی شدن ، می تواند برای صدها نفر شغل دائم ایجاد کند.
– درآمد حاصل از پرورش ماهیان خاویاری در این اراضی ، آنطور که کارشناسان گفته اند، میتواند کل استان گیلان را متحول کند .

اما و متاسفانه از آن زمان، بدلائل مختلف، این پروژه نیمه کاره رها شد و کلا مرکز صنعت پرورش ماهیان خاویاری و دیگر انواع ماهی ها، که باید در بندر کیاشهر باشد، به یزد و قم منتقل گردید.
– ابلاغ سیاست دریا محور، فرصت بی نظیر ‌و احتمالا غیر قابل تکرار و غیر تجدید نظر ، برای تعریف و فراهم سازی مقدمات و تحقق سهم استان گیلان و بندر کیاشهر از صنعت دریا محور است .
– طبیعی است تا جایگاه استان گیلان تعریف نشود ، بسادگی نمی توان ، سهم بندر کیاشهر را مشخص نمود .
– علی ایحال چند الزام دیگری هم وجود دارد مانند؛ تشکیل کار گروه اختصاصی، فقط برای تبیین و به نتیجه رساندن همین مساله ، هم در سطح استان و هم در سطح شهرستان.

– برای دست یابی به جایگاه شایسته و بهره گیری از مواهب الهی دریا ، همانطور که سران قوا و ساختارهای ملی باید فعال شوند ، مسئولین استان گیلان و آستانه اشرفیه هم ، باید ‌ کار کنند ، زحمت بکشند. ‌ابعاد مختلف مساله را تبیین و راهکارهای لازم را ارائه کنند .
– همانطور هم نخبگان و دلسوزان و کارشناسان غیر دولتی هم باید فعال بشوند و نظرات خودرا بیان کنند.
– کم کم دیر و دیر تر میشود و زمان از دست می رود .

برای ورود به مساله باید بدانیم :
– سهم صنعت دریا محور در اقتصاد و اشتغال استان گیلان و بندر کیاشهر در حال حاضر چه میزان است ؟
– راهکارهای افزایش این سهم چیست ؟
– موانع و‌ مشکلات موجود کدام است ؟
– این ۳۷ کیلومتر ساحل بندر کیاشهر به چه درد میخورد؟
– ماهیت ساحل بندر کیاشهر مستعد برای فعالیت درکدام حوزه “صیادی، کشاورزی، صنعتی(تجاری) و گردشگری،” است ؟

نکته مهم؛
تمرکز بر عملیاتی کردن این سیاست ، موجب یک اتفاق مهم خواهد شد . خیلی مهم .
**ماهیت بندر کیاشهر، که متاسفانه مغفول مانده است ، مشخص میشود .
تعیین ماهیت بندر کیاشهر، مومب ایجاد تحولات مهمی در کوتاهترین زمان ممکن ، در سیما و اقتصاد این منطقه خواهد شد و ضرر مسکوت ماندن این مساله، (بدلیل نفهمیدن اهمیت مساله و یا نخواستن و یا …) بسیار زیاد است .
باید روزی گفته شود ؛
**بندر “صیادی” کیاشهر ،یا بندر “صنعتی و تجاری” کیاشهر ، یا بندر “گردشگری” کیاشهر و یا ترکیبی از دو و سه موضوع با اولویت مشخص.
همین عنوان در وصف بندر کیاشهر و متعاقب آن، آغاز اقدامات اجرایی میتواند؛ سرنوشت این منطقه را دگرگون کند و با خود نعمت ها و امکانات فراوانی را به این منطقه وارد نماید .

– واما سخن آخر؛
هدف و ماموریت مشخص است؛
استفاده عالی از این فرصت جهت ؛ افزایش سهم اقتصاد دریا محور استان گیلان و بندر کیاشهر در چهار حوزه؛ صیادی، کشاورزی، صنعتی و گردشگری.